Stoer ogende mannen in de modder

SINT-MICHIELSGESTEL - Onlangs verscheen er weer een nieuwe uitgave van Den Heertgang, het blad van de heemkundevereniging De Heerlijkheid Herlaar in Sint-Michielsgestel. In het blad staan vijf artikelen over het verre en minder verre verleden van het dorp.

Daar waar, net voorbij Zonnewende, de Esscheweg overgaat in de Gestelseweg stond tot enkele jaren geleden op een heuveltje een bank met het opschrift Galgenheuvel. Hoewel dát nooit een galgenheuvel geweest is, had Gestel er wel een en zelfs een heuse schandpaal. Waar de galg en schandpaal stonden en of ze daadwerkelijk gebruikt werden, wordt duidelijk in het openingsartikel.

Op de voorkant van Den Heertgang prijkt een foto uit 1927 van een stel mannen die tot hun knieën in de modder staan. “Ja, een (jonge-)herenclub, zo zou je het kunnen noemen” luidt de openingszin van het artikel dat er bij hoort. Dat schetst een mooi beeld van de vrijetijdsbesteding van deze club van stoer ogende mannen. Maar als het erop aan komt, wordt hun taalgebruik heel nederig om hun droom te kunnen verwezenlijken. En uiteindelijk vangen ze bot.

Zo luxe als het leven in de roaring twenties voor sommigen was, zo ongenadig hard was het bestaan voor vrijwel alle inwoners van Gestel in het tijdvak 1400 tot 1800. Vrijwel onafgebroken trokken er legers rond in onze contreien, die door de bevolking gevoed moesten worden, goedschiks of kwaadschiks. Illustratief daarvoor is het artikel over de Fransen die in 1672 probeerden Den Bosch te veroveren. De oogst, het vee en de meeste bezittingen werden door de Fransen geroofd en er moesten hoge schattingen betaald worden aan zowel de Fransen als aan de Nederlandse overheid.

Vanaf het begin van de 19e eeuw werd het leven rustiger, al was er nog wel kleiner leed. Zo brandde in 1825 de pastorie in de Stokhoek af; jazeker, daar hebben een (schuur)kerk en een pastorie gestaan. En daklozen zijn er eigenlijk altijd al geweest, getuige een kort artikel over landlopers halverwege de 20e eeuw. Den Heertgang is te koop bij La Livy Boeken- en Cadeauwinkel (voorheen Readshop), Torenplein 1.