Natuur om de hoek: Ganzen om ons heen
In deze tijd van het jaar hebben we te maken met een mooi fenomeen: de nodige weilanden worden opgevrolijkt door groepen ganzen. Waar dat nog niet zo lang geleden vooral grauwe ganzen waren, is er nu een scala aan soorten te zien: de grauwe gans, de brandgans en de Canadese gans zijn vrij algemeen, maar daarnaast zitten er soms ook minder algemene soorten tussen. Het ontstaan van de Oostvaardersplassen en de grotere zorg om onze natuur en het besef dat een actief natuurbeleid noodzakelijk is hebben de ganzen in z’n algemeenheid goed gedaan.
Grasland is voor veel soorten ganzen van levensbelang. Ze foerageren op de nieuwe uitlopers van het gras, juist omdat dit deel van de grasplant de hoogste concentratie voedingsstoffen bevat.
Dan komen we bij een belangrijk punt: één gans alleen in een weiland is voor de boer/eigenaar niet zo’n probleem, maar ganzen leven in familiegroepen, dus komen ze ook in familiegroepen naar de weilanden toe. Daarnaast vinden diverse soorten ganzen elkaars aanwezigheid niet storend: op de foto zien we grauwe ganzen (oranje snavel) en Canadese ganzen min of meer door elkaar heen lopend. Daarbij is grazen in een groep ook een extra bescherming tegen mogelijke prooidieren. Maar als dat betekent dat er een paar honderd ganzen op een perceel grasland rondlopen en alle nieuwe uitlopers van het gras verorberen, kan dat voor een eigenaar een behoorlijke schadepost betekenen. Gelukkig is daar in Nederland een regeling voor getroffen en ook hebben natuurbeschermingsorganisaties graslanden aangekocht als onderdeel van het winterverblijf van deze mooie vogels.
Daarnaast is voor ganzen (groot) open water vereist: ’s nachts is het open water de beste bescherming tegen prooidieren. Dat brengt voor ons ook een bijkomend genoegen mee: in de vroege avond, en de vroege ochtend maar ook in de nacht kunnen we de verplaatsing van de ganzen opmerken: bij voldoende licht in vlucht in een mooie V-formatie en in de nacht is het gakkerende geluid hoorbaar van ganzen in een vlucht die onderling naar elkaar roepen om bij elkaar te blijven.
Wat we in de afgelopen decennia hebben gezien, is dat overal waar een mix te vinden is van open water en graslanden op redelijke vliegafstand van elkaar (en dat is in Nederland wel te vinden!) , ganzen in grote aantallen ons land ontdekt hebben. Het is echt een aanwinst voor onze natuurlijke systemen!
Kees van der Lee