Natuur om de hoek:
Het voorjaar begint
We maken nogal eens mee dat de overgang van winterweer naar voorjaarsweer heftig is; heftig in de zin van grote verschillen, in een kort tijdsbestek. Als we kijken naar de afgelopen weken zien we dat we op zondag 15 februari in de middag nogmaals een sneeuwbui en een winters landschap voorgeschoteld kregen met een temperatuur van – 0,4° C en anderhalve week later donderdag 27 februari konden genieten van de zon en de warmte: er was een maximumtemperatuur van 17,5° C. Dat was een overgang van 18° in 11 dagen.
Eigenlijk is het maar zelden dat de overgang heel gelijkmatig is, tenminste wat de temperatuur en het weer betreft. Dat heeft te maken met wind- en zeestromingen die bepaalde overgangen kennen, heel interessant maar te ingewikkeld om hier in het kort weer te geven.
De overgang van winter naar voorjaar in de plantenwereld gaat wel geleidelijk. Wie goed kijkt, ziet vaak al in januari aanzet van nieuwe knoppen en scheuten van planten. Afhankelijk van de temperatuur gaat dat snel of langzaam, maar de ontwikkeling is er en die is in gang gezet door de toenemende hoeveelheid daglicht sinds de zonnewende in december. Als dan ineens de temperatuur omhoog gaat, komen de nodige bolletjes in bloei, met name sneeuwklokjes en krokussen, heel snel gevolgd door het speenkruid, hondsdraf en hoenderbeet op oeverranden en overhoekjes.
We kunnen hier een parallel trekken met ons eigen bestaan: de toenemende hoeveelheid daglicht leidt ook bij ons tot aanpassingen in gedrag, c.q. het weer op gang komen van processen die in de winter in rust waren. De meeste mensen ervaren meer energie, maar bij sommigen leidt de wisseling van hoeveelheid licht juist tot ‘voorjaarsmoeheid’: het lichaam heeft tijd nodig om de optredende hormonale schommelingen in balans te brengen.
Ook daar speelt een abrupte overgang van koud weer naar warm(er) weer een rol: per persoon verschilt de reactie daarop. Dat geldt ook voor korte abrupte overgangen in het verdere voorjaar: ineens een koude dip in een aangenaam voorjaarsweertje kan bij mensen stevig binnenkomen. En zo is ons lijf en onze biologische klok continue aan het werk om één en ander in balans te houden. Het kan heel behulpzaam zijn om voor jezelf een tijdje bij te houden hoe je lijf en je gemoedstoestand op die veranderingen in het voorjaar reageert. Dat helpt soms om zo’n periode makkelijker door te komen.
Kees van der Lee