Nieuws van het front in Gemonde
'Let op! De geschiedenis herhaalt zich'
GEMONDE – “Onze vrijheid is niet normaal. Die is zwaar bevochten. Daarom is het nodig om aandacht te blijven schenken aan de jaarlijkse Dodenherdenking waarbij de slachtoffers uit de 2e Wereldoorlog en latere conflicten en vredesmissies worden herdacht.” Dat zegt beroepsmilitair Willem van der Steen uit Gemonde die de herdenking in zijn woonplaats organiseert. Hij waarschuwt niet dezelfde fouten te maken als eind jaren ’30 in Duitsland.
Door Wendy van Lijssel
Willem heeft een meer dan gemiddelde fascinatie voor alles wat plaats vond in de 2e Wereldoorlog. Als kind was het vooral het avontuurlijke verhaal met tanks, vliegtuigen en soldaten. Willem werd er zo door gegrepen dat hij zich er op alle denkbare manieren in verdiepte en onderzoek naar deed. “Van alle denkbare verhalen, fotoboeken en het bekijken van films, documentaires. Vooral de kant van de geallieerden, D-Day, Market Garden, de veldslagen in de Ardennen, maar ook wat er in Azië gebeurde in W02. Ik vond (en vindt) alles interessant en verzamelde van alles”, vertelt Willem.
Het is dan ook niet verbazingwekkend dat hij uiteindelijk beroepsmilitair werd. “Als jongeman zag ik de gevaren niet. Ik ben echter wereldwijd uitgezonden geweest, heb van alles gezien en meegemaakt. Dan ga je daar al snel anders mee om en naar kijken”, meldt hij. Zijn fascinatie voor W02 bleef maar veranderde ook van toon. “Als jongeman vond ik de vele veldslagen interessant. Later kwam daar de interesse voor de mensen die het meemaakten bij”, vertelt Willem.
Willem verzamelde van alles over wat er wereldwijd gebeurde en sloeg dat op. In aanloop naar de 75-jarige bevrijding van Gemonde raakte hij echter ook betrokken bij wat er in zijn eigen geboorte en woonplaats Gemonde en omgeving afspeelde. Terwijl Thea Tilburgs en Wim Verhoeven maar liefst 60 mensen interviewden over de gebeurtenissen in die oorlogsjaren, had Willem de taak de verhalen te checken op historische feiten. “Als iemand bijvoorbeeld dacht dat het Engelsen waren checkte ik of dat klopte of het wellicht Amerikanen waren”, legt Willem uit. Hij speurde in bibliotheken, het archief van het Brabants Historisch Informatie Centrum en Amerikaanse, Britse en Duitse archieven. Er werden meerdere boekjes gemaakt met de verhalen en nog altijd kan de fiets/wandelroute gemaakt worden die langs allerlei markante plekken gaat.
Zijn onderzoek leverde ook een schat aan informatie op en tot zijn verrassing nog steeds. In Gemonde is het Freeland Museum gevestigd. Een particulier museum dat regelmatig geopend is en een uitgebreide algemene collectie met voertuigen en al het andere denkbare heeft. Er is echter ook een Gimmese hoek met daar gevonden voorwerpen en een luchtfoto waarop in de oorlog neergestorte gliders gemarkeerd staan. Deze kaart laat een te klein gebied zien want: “Eind 2025 vertelde een oude man me tijdens een rondleiding een verhaal over een glider die hier neergestort is. Ik had er nog nooit van gehoord. Ik had er eerder zes gevonden, twee jaar geleden een zevende en nu komt daar mogelijk een achtste bij. Soms herken ik dingen of zie ik een link uit eerder opgedane verhalen, maar soms hoor ik dus iets dat vragen oproept en schreeuwt om nader onderzoek. Ik word daar helemaal hyper van”, aldus Willem enthousiast. ”
Dat is hij een stuk minder over de toestand in de wereld. Samen met de activiteitencommissie regelt hij op maandag 4 mei de plaatselijke dodenherdenking. Dát er nog altijd herdacht wordt vindt hij ontzettend voornaam. Hij waarschuwt: “Doordat ik al 50 jaar onderzoek doe naar W02 zie ik veel gelijkenissen met wat er in 1938/1939/1940 in Duitsland gebeurde. Met hoe het toen was en nu in de wereld is. De opkomst van extreemrechts en antisemitisme, politieke en economische onrust, landen die de macht over een ander land proberen te krijgen zoals Rusland over Oekraïne. Er zijn veel overeenkomsten. Als we niet opletten, dan herhaalt de geschiedenis zich. Helaas zijn er mensen die weer in dezelfde valkuil trappen als ruim 80 jaar geleden waarbij we weer richting een conflict dreigen te gaan.” Willem roept op om het zover niet te laten komen. “Let op, denk na en heb aandacht voor de geschiedenis. Maak niet dezelfde fouten als toen en laat het zover niet komen.” Dan: “Vrijheid is niet normaal. Voor onze vrijheid is ruim 80 jaar geleden zwaar gevochten. Er zijn veel mensen gesneuveld. Gebruik je boerenverstand en zorg dat er niet dezelfde fouten worden gemaakt als toen.”
