Berlicumse acteur Romijn Conen na herseninfarct terug in het theater: ‘Er wordt zoveel niet gezegd’

BERLICUM – Natuurlijk is het spannend. Maar de afgelopen maanden heeft de Berlicumse acteur Romijn Conen (57) zelfvertrouwen kunnen tanken. 16 keer speelde hij zijn voorstelling ‘Vallicht’ door het hele land en hij heeft ontdekt dat zijn monoloog over het leven na een herseninfarct indruk maakt op het publiek. De tijd is rijp voor een echte première van het stuk, dat hij alleen in intieme setting speelt. Op 12 en 13 oktober beleeft zijn Roadtrip van een lamme schooier haar première in het Bossche Theater aan de Parade.

Door Wim Poels

Romijn Conen is een succesvol acteur, die in meer dan honderd producties in het theater en de Nederlandse film en televisie heeft meegespeeld als hij in 2015 op het podium een misstap maakt. Hij valt tegen een kleerkast. Behalve wat pijn in de nek lijkt er niet veel aan de hand en hij speelt de voorstelling gewoon uit. “Het ging zelfs heel goed”, kijkt hij nu terug. Maar die avond ziet zijn vrouw en regisseur Nanna Tieman dat zijn gezicht aan een kant verkrampt. Het lijkt op een herseninfarctbde ambulance wordt gebeld.

Dan gaat het snel van kwaad tot erger. ’s Nachts komt er een tweede infarct overheen. Zijn rechter lichaamshelft raakt verlamd, Conen kan geen woorden meer uitbrengen. Niet alleen omdat hij niet meer weet hoe hij moet praten, ook woorden vinden lukte niet. “Schrijven ging technisch wel, maar op een briefje kwam ik niet verder dan ‘Ik’, herinnert hij zich.”

Het mag een klein wonder heten dat Conen nu weer normaal kan praten en slechts een enkele keer niet op een woord komt. Zijn rechterarm kan hij nog steeds niet bewegen, maar hij heeft allerlei trucs verzonnen om redelijk te kunnen functioneren. “Ik heb er hard voor moeten werken en ik heb geluk gehad. Er is ook iemand die ik in het revalidatiecentrum De Tolbrug heb leren kennen en die nog steeds niet kan praten”, realiseert hij zich.

De weg naar relatief herstel was lang. Aanvankelijk vond Romijn het moeilijk onder de mensen te komen. Hij was alleen maar met zichzelf bezig en schaamde zich voor zijn toestand. Het duurde lang voor hij weer kon genieten van wat nog wel mogelijk was.

Een echte omslag komt vier jaar na het ongeluk. Er gebeuren er twee belangrijke dingen. Nanna komt op het idee om een voorstelling te maken over hun leven. Ze zou graag zien dat Romijn eraan meedoet. ‘Breeknacht’ moet een voorstelling worden met een napraatsessie, waarbij publiek en acteurs in discussie gaan. En Romijn zou bij Nanna op het podium zitten en bijvoorbeeld de telkens enkele tientallen toeschouwers van drank en soep kunnen voorzien. Aanvankelijk voelt hij er niets voor. “Ik dacht dat het me te veel moeite zou kosten. Alleen al met een zinnetje als ‘Wil je een kop soep?’ had ik veel moeite en ik kon niet altijd op de juiste woorden komen.”

Maar in diezelfde periode wordt hij benaderd door een reclamebureau dat weer een spotje voor Amstel bier wil maken. Het idee: de drie ‘oude’ vrienden van het biermerk houden een reünie en stellen drie nieuwe vrienden voor. “We weten wat je is overkomen”, vertelden ze erbij. Nou, ik hoefde er niet lang over na te denken. Wat mij betreft moest in het spotje niets verhuld worden en mocht te zien zijn dat ik gehandicapt ben. Bij de opnames was alles voor me geregeld, zoals een plekje waar ik kon bijkomen. Het voelde als vanouds en het resultaat mocht er zijn, ik vond dat ik goed overkwam.” Dat gaf zelfvertrouwen. Romijn ging ook akkoord met het voorstel van Nanna. Hij genoot met volle teugen van de voorstellingen.

Twee jaar geleden liep hij met zijn honden te wandelen en kwam en ineens wist hij het: Hij moest zelf een voorstelling maken over zijn eigen situatie. Voor zichzelf, om te laten zien dat hij er weer is. Maar ook voor de toeschouwers. Om ze hoop te geven. Heel veel mensen kennen iemand die een herseninfarct heeft gehad. “Er wordt heel veel niet gezegd. Het is belangrijk erover te praten”, vindt Romijn.

Hij benaderde schrijver Peer Wittenbols, met wie hij al eerder had samengewerkt. Die wilde graag meewerken. Romijn ging aan de slag. “Maar er gebeurde iets waar ik geen rekening mee had gehouden. Het lukte me niet om de tekst van Peer uit mijn hoofd te leren.” Toch werd het niet het einde van het project. De Berlicumse acteur verzon een list. Hij schreef op wat hij wilde zeggen en sloeg aan het improviseren. Begin, einde en wat sleutelwoorden zette hij op papier. Zo ontstond ‘Vallicht’. Een aantal scenes van Wittenbols zit nog steeds in de voorstelling. Ook die staan op papier. Daaromheen improviseert Conen. De teksten hangen aan een vier meter hoge mast met vijf touwen.

Conen heeft de voorstelling al een flink aantal keren gespeeld, in theaters maar ook bij revalidatiecentra. Telkens voor een klein publiek van maximaal zestig mensen. Ook nu zijn er napraatsessies. Romijn merkt dat de toeschouwers door zijn productie geraakt worden en er vruchtbare discussies ontstaan. “Mensen in mijn situatie krijgen bijvoorbeeld wel eens te horen dat anderen zich niet kunnen voorstellen dat je met een handicap als deze toch een goed leven kunt hebben. Ik kan veel meer dan anderen denken en dat geldt ook voor anderen in deze situatie. Soms merk ik dat mensen hoop uit mijn voorstelling putten en dat doet mij ook heel veel.”

De voorstelling is niet alleen interessant voor mensen die ervaring hebben met herseninfarcten, maar ook voor een gewoon theaterpubliek valt er veel uit te halen. Romijn Conen speelt op 12 en 13 oktober in het Theater aan de Parade. Voor meer info, kaartverkoop en een speellijst van andere voorstellingen kun je terecht op vallicht.nl.

De nieuwe productie is niet het enige ijzer dat Romijn in het vuur heeft. Hij is tegenwoordig weer bezig met televisieopnames. Hij speelt een rol in de achtdelige NPO-serie Badgast, die volgend jaar wordt uitgezonden. Meer mag hij er niet over zeggen.

Wel wil hij nog een oproep doen aan de tv-wereld. “Ik heb in de tijd dat alles nog goed was wel eens een gehandicapte gespeeld, iemand die blind was. Dat vond ik leuk om te doen en het is ook prima dat het gebeurt. Je zou als regisseur of producent ook kunnen overwegen een echt gehandicapte acteur in te schakelen. Daarvan zijn er niet zo veel.”