Natuur om de hoek: Een addertje onder het gras

De uitdrukking “er zit een addertje onder het gras” duidt er op, dat over een bepaalde zaak overeenstemming bestaat tussen partijen, maar één van de partijen zich afvraagt of er toch niet iets over het hoofd gezien is. Als je dan als partij op het addertje trapt, kan je zomaar door de adder gebeten worden en dat kan verkeerd uitpakken.

Hoe mooi de adder ook is, in deze column staat het gras centraal en wel het pijpenstrootje. Ik weet niet wie van mijn lezers zich wel eens heeft proberen in te beelden hoe het zit met het ‘addertje onder het gras’. Als ik kijk naar onze weilanden, dan kan ik me met de beste wil van de wereld niet voorstellen hoe een addertje onder het gras kan zitten: dan moet de adder al door de grond kruipen en dat doen adders niet.

Op bijgaande foto is een grote bos gras te zien en wel pijpenstrootje. Het is een grassoort die op natte of droge zure en relatief voedselarme zandgrond voorkomt en laat dat nu net het soort biotoop zijn waar een adder blij mee is.

Zoals te zien is, vormt pijpenstrootje geen mooie gladde grasmat, maar ontstaan er grote pollen die vanuit de grond omhoog komen en een brede bos gras vormen boven de pol. Al die pollen kunnen elkaar in de top van de plant raken maar doordat de stengels breed uitwaaieren, is er op het grondoppervlak een verzameling vrijstaande pollen te zien, terwijl aan de bovenkant een gesloten vegetatie ontstaat van grashalmen. Het gevolg van deze groeiwijze is, dat er tussen de verschillende pollen vaak decimeters ruimte kan zijn. Eigenlijk ontstaat er een ideaal oppervlak van ecologische snelwegen waarover allerlei dieren, waaronder ook de adder, zich ongezien kunnen bewegen.

Ik weet een dassenburcht die zo vanaf de weg te zien zou zijn, ware het niet dat dat er aan de wegkant een halvemaanvormige zoom van pijpenstrootje groeit, waardoor de burcht volledig aan het zicht onttrokken is en dassen ook ongezien vanuit de burcht een nabijgelegen akker kunnen bereiken.

Over de aanwezigheid van het pijpenstrootje hoeven we in onze gemeente nog niet te klagen. Dat is voor de adder een ander verhaal: eigenlijk beperkt het voorkomen van de adder zich tot Drenthe, de Veluwe en sommige plekken in Friesland. Er zitten hier helaas geen addertjes onder het gras meer, terwijl het zo mooi is om een adder te zien genieten van een zonnebad op een warme ondergrond.

Kees van der Lee