Vrijwilligers gezocht voor de Sint-Jan

DEN BOSCH - De Sint-Jan in hartje ’s-Hertogenbosch is voor velen een vertrouwde en iconische plek waar dagelijks vele bezoekers uit binnen- en buitenland samenkomen. Gelovigen, toeristen en bewonderaars van de prachtige, authentieke en historische kathedraal. Voor een groot deel wordt dat mogelijk gemaakt door het werk van vele vrijwilligers. En juist daar begint het te knellen. Er zijn nieuwe mensen nodig om het draaiende te houden.

Nico Sijben weet er alles van. Sinds een klein jaar is hij als lid van het kerkbestuur verantwoordelijk voor het vrijwilligersbeleid. “Ik ben na mijn pensionering in contact gekomen met de plebaan en zo in deze rol gerold. Ook wij als bestuursleden zijn vrijwilligers, maar dit is wel een van de drukste portefeuilles.” Die drukte is niet overdreven. In totaal zijn er meer dan 300 mensen als vrijwilliger betrokken bij de Sint-Jan, als ook koren (Schola Cantorum) en broederschappen worden meegeteld. Voor de dagelijkse organisatie gaat het om zo’n 200 vrijwilligers, verdeeld over vijftien verschillende groepen. “Als je achter de schermen kijkt, is het echt een bedrijf,” zegt Nico.

De taken zijn breed en divers. Van het bouwen van de kerststal, -goed voor jaarlijks zo’n 80.000 bezoekers-, tot het poetsen van koper, klein onderhoud, de infobalie (winkeltje), het bedienen van de livestream en het verzorgen van bloemen. Maar de meest zichtbare rol is die van gastheer of gastvrouw. “Zij zijn het gezicht van de Sint-Jan. Ze ontvangen bezoekers, beantwoorden vragen en zorgen dat iedereen zich welkom voelt.”

Naast Nico zit Hans van Rosmalen (77), coördinator van de gastheren en gastvrouwen. Hij begon in 2013 als vrijwilliger, kort na zijn vervroegde pensioen. “Ik heb kunstgeschiedenis en architectuur gestudeerd, dus dit was voor mij een prachtige plek om actief te zijn. Het voelt niet als werk, maar als iets wat je mág doen.” Hans zag de rol van zijn groep door de jaren heen veranderen. Waar het vroeger de ‘ordedienst’ heette, koos hij bewust voor een andere naam. “Wij zijn geen politieagenten. We zijn er om mensen te ontvangen. Gastvrijheid staat centraal.”

Die gastvrijheid is hard nodig, want de Sint-Jan trekt een gemengd publiek. “Zestig tot zeventig procent van de bezoekers is niet katholiek,” zegt Hans. “Toeristen, dagjesmensen, maar ook mensen die gewoon nieuwsgierig zijn. Daarnaast heb je de vaste kerkgangers, die hier bijna dagelijks komen.” De vragen die bezoekers stellen, lopen sterk uiteen. Van praktische zaken, tot meer verrassende vragen. Hans lacht: “Ik heb ooit iemand gehad die vroeg hoeveel de kerk weegt. Dan moet je eerlijk zeggen: dat weet ik niet. Mensen waarderen dat.” Volgens Nico is juist die menselijke interactie een belangrijke motivatie voor vrijwilligers. “Veel mensen doen dit werk voor de contacten. Natuurlijk speelt geloof voor sommigen een rol, maar zeker niet voor iedereen. Iedereen is welkom, dat is ook onze visie.” Toch zijn er wel verschillen per functie. Voor taken rond het altaar, zoals acolieten of kosters, is een katholieke achtergrond gewenst en vindt er een gesprek plaats met de plebaan. Voor functies als gastheer of gastvrouw geldt dat niet. “Daar gaat het vooral om betrokkenheid en gastvrijheid,” zegt Nico.

De organisatie probeert vrijwilligers goed te begeleiden. Nieuwe aanmelders doorlopen een intakeprocedure, draaien een periode mee en krijgen een buddy toegewezen. “We willen dat mensen zich welkom voelen, maar ook dat ze goed voorbereid zijn. Iedereen krijgt een soort opleiding. Je loopt ongeveer twee maanden mee voordat je zelfstandig aan de slag gaat.” Daarnaast wordt er veel gedaan om vrijwilligers betrokken te houden. Er zijn jaarlijkse activiteiten per groep, een gezamenlijke vrijwilligersdag en sinds kort worden jubilarissen in het zonnetje gezet. Nico: “We hadden laatst zeventig jubilarissen. Maar dat heeft ook een keerzijde: de gemiddelde leeftijd ligt hoog. We hebben vrijwilligers die ver in de tachtig zijn. Dat is prachtig, maar het maakt ons ook kwetsbaar. Vooral in de weekenden is het lastig om de roosters rond te krijgen.”

Daarom is de oproep duidelijk. Er zijn nieuwe vrijwilligers nodig. Met name gastvrouwen en gastheren, medewerkers voor de infobalie en winkel, en collectanten. “We zouden graag richting de veertig mensen gaan voor de gastgroep, maar we zitten nu rond de 35,” zegt Nico. “En bij de collectanten is er ook ruimte, zeker voor vrouwen. Ook blijft het een uitdaging om vooral jongere mensen te bereiken. We hopen dat ook jongeren zich aangesproken voelen. Al is het maar voor een paar uur in het weekend.”

De aantrekkingskracht van de Sint-Jan zelf kan daarbij helpen. Beide mannen spreken met bewondering over de kerk. “Het heeft iets mystieks,” zegt Nico. “Je voelt hier de geschiedenis. Als je kijkt hoe ze dit 800 jaar geleden hebben gebouwd, dat is bijna niet te bevatten.” Hans herkent dat gevoel. “Ik kom hier al jaren en toch zie ik steeds weer iets nieuws. Dat maakt het zo bijzonder.”

Voor wie overweegt om vrijwilliger te worden, is de drempel laag. Geïnteresseerden kunnen zich melden via het secretariaat van de parochie of rechtstreeks contact opnemen. “We gaan altijd in gesprek en mensen kunnen rustig kijken of het bij hen past. De Sint-Jan is van ons allemaal. Maar zonder vrijwilligers kunnen we dit niet in stand houden.”

Aanmelden kan bij het parochiesecretariaat: secretariaat@sintjandenbosch.nl of 073-6130314.