‘Liefde voor natuur en historie is de drijfveer’

DEN DUNGEN – Een kop koffie onder een spandoek lijkt misschien bescheiden, maar voor Dungens Broek markeert het een belangrijke stap. De jonge stichting tekende onlangs een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente om natuur, recreatie en cultuurhistorie in het buitengebied van Den Dungen verder te ontwikkelen. Voorzitter Paul Veelenturf ziet het als erkenning voor een bijzonder burgerinitiatief. “Wij nemen de gemeente werk uit handen en brengen projecten sneller van de grond.”

Stichting Dungens Broek bestaat pas een jaar, maar wist zich in korte tijd stevig op de kaart te zetten. Vier professionals richtten de stichting op met een duidelijk doel: het historische buitengebied tussen de Keerdijk en de A2 versterken met projecten rond natuur, recreatie en streekproducten. Daarbij ligt het initiatief nadrukkelijk bij inwoners en vrijwilligers, niet bij de overheid. “Dat maakt ons uniek,” zegt Veelenturf. “Wij proberen impulsen te geven aan projecten die anders blijven liggen of heel lang duren. We werken samen met vrijwilligers, grondeigenaren en de gemeente, maar het initiatief komt vanuit de burgerij.”

De overeenkomst die nu is ondertekend moet die samenwerking structureler maken. De stichting en gemeente maken afspraken over vergunningen, financiële bijdragen en praktische ondersteuning. Volgens Veelenturf levert dat voordelen op voor beide partijen. “De gemeente heeft grond, vergunningen en materiaal, maar wij regelen vaak de uitvoering. Dat bankje en informatiebord hier hebben wij bijvoorbeeld zelf geplaatst en gefinancierd. Zo ontlasten we de gemeente.”

Als Veelenturf één project moet aanwijzen waar hij het meest trots op is, noemt hij zonder aarzelen de oude Keerdijk van Den Dungen. Die ringdijk uit circa 1400 loopt nog altijd rond het dorp en werd oorspronkelijk aangelegd om landbouwgrond te beschermen tegen het water van de Dommel en de Aa. “Het is een prachtig stuk historie. Later maakte de dijk ook deel uit van de linie van 1629, toen Frederik Hendrik Den Bosch belegerde.” De dijk vormt tegenwoordig een wandelroute van ongeveer tien tot twaalf kilometer. Onderweg komen bezoekers informatiepunten tegen die het verhaal van het gebied vertellen. “Het is niet alleen mooi voor inwoners van Den Dungen, maar ook voor mensen van buitenaf die willen wandelen of fietsen in een historisch landschap.”

Naast cultuurhistorie richt de stichting zich ook op streekproducten. Een opvallend project is de roggeakker die de stichting samen met verschillende partijen heeft opgezet. Op het gepachte stuk grond groeit rogge die later verwerkt moet worden tot lokaal brood. “Het leuke is dat wij mensen bij elkaar brengen die elkaar normaal niet vanzelf vinden. De eigenaar van de grond, de boer die het bewerkt en de bakker die uiteindelijk het brood maakt.” Het doel is om later dit jaar een eigen ‘Dungens brood’ op de markt te brengen. En daar blijft het volgens de voorzitter niet bij. Ook streekproducten als honing, kaas en fruit zouden uiteindelijk onder een herkenbare Dungens Broek-naam verkocht kunnen worden. “Den Dungen was vroeger echt de moestuin van Den Bosch. Generaties lang kwamen hier groenten en bloemen vandaan. Het zou mooi zijn als we die traditie opnieuw zichtbaar kunnen maken.”

Een derde speerpunt van de stichting is de samenwerking met grondeigenaren en boeren in het buitengebied. Volgens Veelenturf zijn er verschillende boeren die wel ideeën hebben, maar vastlopen in regelgeving, gebrek aan tijd of financiële onzekerheid. De stichting probeert daarin een verbindende rol te spelen. “Wij kijken of natuur, recreatie en landbouw gecombineerd kunnen worden. Soms helpen we subsidies regelen zodat een boer gecompenseerd wordt voor lagere opbrengsten.” Hij noemt als voorbeeld een historische stadsboerderij waar kansen liggen voor recreatie en educatie. “Daar kun je iets doen met kinderen, historie en natuurbeleving. Als je dat slim combineert met de wensen van de boer, profiteert iedereen.”

De kracht van Stichting Dungens Broek zit volgens Veelenturf vooral in de betrokkenheid van vrijwilligers en initiatiefnemers. Twee van de vier oprichters zijn inmiddels met pensioen, maar willen hun kennis en ervaring blijven inzetten. “We vinden het gewoon leuk om ons vak voort te zetten,” zegt hij lachend. “En we zien vaak dat burgerinitiatieven enthousiast beginnen, maar na een tijdje stilvallen. Wij proberen juist die continuïteit te bieden. Het is eigenlijk een grote win-winsituatie. De gemeente wordt ontlast, vrijwilligers kunnen hun ideeën uitvoeren en bezoekers krijgen er een prachtig recreatiegebied bij.”