De wondere wereld van pompoenen en Halloween

DEN DUNGEN – Wie bij pompoenen alleen denkt aan een oranje vrucht met Halloween voor de voordeur met een eng gezicht erin, moet eens bij Toon Ondersteijn gaan kijken. Op zijn erf in Den Dungen draait het in deze tijd van het jaar om pompoenen, kalebassen en sierfruit in alle mogelijke vormen. Groot, klein, rond, langwerpig, eetbaar of vooral mooi om naar te kijken. “Het blijft een apart object, die pompoen”, zegt kweker -’een uit de hand gelopen hobby’- Toon.

Door Paul Post

Dat juist de pompoen het symbool van Halloween is geworden, vindt niet zijn oorsprong niet in Amerika, maar in Ierland. Halloween wordt gevierd op 31 oktober. De traditie gaat onder meer terug op het Keltische Samhain, een feest rond het einde van de oogst en het begin van de winter. Het was een periode waaraan allerlei gebruiken en bijgeloof waren verbonden. Volgens de overlevering was de grens tussen de wereld van de levenden en de doden in deze periode dun. In Ierland en Schotland werden knollen en rapen uitgehold en voorzien van een lichtje. Griezelige gezichten moesten boze geesten op afstand houden. Toen Ierse emigranten hun tradities meenamen naar Amerika, kreeg de gewoonte een nieuw gezicht. Letterlijk. De pompoen bleek namelijk bijzonder geschikt om uit te hollen. Hij is groot, heeft een stevige schil en biedt volop ruimte om er een gezicht in te snijden. “Iedereen die aan een pompoen denkt, denkt toch vaak ook aan zo’n eng hoofd uit Amerika. Er komen steeds meer mensen die Halloween vieren. Je hebt hele buurtverenigingen, straten en scholen die er iets mee doen.”

Voor de pompoenkweker betekent dat een extra drukke periode. De timing van de Halloweenpompoen is daarbij belangrijk. “Een normale eetbare pompoen heeft ongeveer honderd dagen nodig om rijp te zijn. Een Halloweenpompoen is na ongeveer 85 dagen al klaar. Daarom gaat deze soort pas in juni de grond in. Dan zijn ze precies op tijd voor eind oktober.” Het is niet toevallig dat Halloween samenvalt met de laatste fase van het pompoenenseizoen. De oogst is dan in volle gang. “Met Halloween is het eigenlijk gebeurd. Dan ben ik volop aan het oogsten en daarna kijken we wat we nog kwijt kunnen.”

Wie vervolgens denkt dat alle pompoenen hetzelfde zijn, heeft het mis. Het assortiment eetbare pompoenen is de afgelopen jaren flink gegroeid. “Vroeger had je eigenlijk vooral de flespompoen en de muskaatpompoen. Nu komen er steeds meer soorten bij. Zoals de Sweet Mama. Die heeft een beetje een nootachtige smaak. Ook de Prince Crown is geliefd. En dan is er de spaghettipompoen. Die moet je op een andere manier bereiden. Je kookt hem en daarna schraap je het vruchtvlees eruit. Dan krijg je een soort vermicelli. Botanisch is het een vrucht, terwijl hij in de keuken vooral als groente wordt gebruikt.” Toch blijft ook de sierkant voor Toon belangrijk. “Wij hebben de meeste decoratie en een beetje eetbaar erbij. Dat eetbare wordt ieder jaar wel wat meer.”

En juist die enorme variatie houdt het interessant. De ene pompoen eindigt als soep, de andere wordt uitgehold voor Halloween en een derde belandt als decoratie op een herfsttafel. Sommige zijn klein genoeg om in een fruitschaal te leggen, andere wegen tientallen kilo’s. Toon hoeft dan ook niet lang na te denken over de vraag wat hem zo aantrekt in de pompoen. Het antwoord zit misschien wel in die enorme verscheidenheid. “Je weet nooit wat je krijgt.”